2/2017

27 January 2017

Strazburg’u Sallayan Üç Gün – İnsan Hakları ve Yolsuzluk

Rai 3 investigation Caviar Diplomacy
RAI 3 kanalında yayınlanan araştırma programıHavyar Diplomasisi

This newsletter as PDF

Sevgili Dostlar,

Bu hafta Strazburg'da siyasî bir deprem yaşandı. Bu depremin sonrasında yaşanacak gelişmeler Avrupa'nın insan hakları alanında en önemli ve öncü kurumunun geleceğini belirleyecek. 

 

Yaklaşan Fırtına

Avrupa Konseyi Parlamenterler Meclisi'nin (AKPM), 2017 yılındaki ilk oturumu, insan hakları konularında parlamenterlerin oylarına etki eden yolsuzlukların yaşandığına dair iddiaların gölgesinde 23 Ocak günü başladı.

Bu tarihten iki ay önce, 21 Kasım 2016 tarihinde, İtalyan devlet televizyonu RAI 3'ün en önemli araştırma programı Report'ta yayınlanan "Avrupa Konseyi'nde Yolsuzluk Belgeseli", AKPM bünyesindeki Avrupa Halk Partisi'nin (AHP) eski lideri İtalyan Luca Volonte örneği üzerinden bu hususu gündeme getirdi. Belgeselde sarf edilen şu cümle dikkat çekiciydi:

"Avrupa Konseyi nedir? Demokrasinin üzerine inşa edildiği temelleri, yani ifâde özgürlüğünü, insan haklarını ve demokratik seçimler vasıtası ile iktidara gelenlerin aynı yolla iktidarı bırakmasını savunan, bu ilkeleri korumakla mükellef 1949'da kurulmuş bir teşkilat ... Konsey'in kurumlarının bulunduğu merkez şehir, Strazburg, size anlatacağımız öykünün geçtiği yer.  Bu şehirde değişik bir tür diplomasi hüküm sürüyor: buradakilerin tâbiri ile, 'Havyar Diplomasisi'."

ESI, 17 Aralık 2016'da, Havyar Diplomasisi hakkındaki ikinci raporunu yayınladı: Avrupa Bataklığı (Havyar Diplomasisi 2. Bölüm) – Savcılar, Yolsuzluk ve Avrupa Konseyi. Bu rapora göre:

"Luca Volonte AKPM üyesi Azerbaycan parlamenteri Süleymanov'dan 2.3 milyon Avro aldığını alenen kabul etti. Para transferleri, Azerbaycan'daki insan hakları ihlallerine dair önemli bir oylamadan hemen önce başladı. Eğer bu durum AKPM üyelerinin uyması gereken Davranış Kuralları'na aykırı addedilmiyorsa, söz konusu kuralların hiç bir değerinin olmadığını söylemek mümkün."

ESI "AKPM'de gerçekleştirilmek istenen her yeniliğe karşı, statükodan beslenenler büyük bir direniş gösterecek" öngörüsünde de bulundu. Zaten, 18 Ocak 2017 yayınladığı İnsan Haklarının FIFA'sı – Yolsuzlukla 'Sözde' Mücadelenin Ötesinde adlı bültende de ESI önemli bir noktaya parmak basmıştı:

"Hâlihazırda, AKPM yolsuzlukla mücadele alanında FIFA'dan daha kötü bir sisteme sahip.  Ayrıca AKPM ... birçok ulusal parlamentoya kıyasla da sınıfta kalıyor ... Avrupa Konseyi, 'insan haklarının FIFA'sı' konumundan kurtulmalı!"

Cobus de Swardt John Dalhuisen
Uluslararası Şeffaflık Örgütü Direktörü Cobus de Swardt – John Dalhuisen, Uluslararası Af Örgütü Avrupa Direktörü

ESI'nin bülteninden iki gün sonra, 20 Ocak'ta, dünyada yolsuzlukla mücadelede öncü STK olan Uluslararası Şeffaflık Örgütü (TI) bir çağrı yaptı:

"Bugün, Uluslararası Şeffaflık Örgütü ve Avrupa'daki şubelerinden altısı Avrupa Konseyi'nin en üstteki üç yöneticisine kurumdaki ciddî yolsuzluk iddialarının araştırılması çağrısında bulunarak, Avrupa'nın bu en önemli insan hakları kurumunda yolsuzlukla mücadele için etkin bir iç mekanizmanın belirgin eksikliğinden duyduğu memnuniyetsizliği dile getirdi."

TI, Avrupa Konseyi'nden, "en iyi uluslararası standartlarda özel bir ahlâkî bütünlük çerçevesi" oluşturmaya ve "bu tür konularda uzmanlaşmış bir kişinin başkanlığında, 2013 Ocak ayında AKPM'de siyasî mahkûmlara dair yapılan oylama öncesi ve sırasında yaşananlar ile Azerbaycan delegasyonunun üyelerinin tutumuna ışık tutacak bağımsız bir soruşturma yapılmasını" talep etti.

Aynı gün, Uluslararası Af Örgütü (AI), Strazburg'daki belli başlı bütün yetkililere bir mektup göndererek (söz konusu mektup 24 Ocak tarihinde kamuoyu ile paylaşıldı) aşağıdaki hususun altını çizdi:

"Avrupa Konseyi Parlamenterler Meclisi'nin bazı üyelerinin, bazı kararlarının içeriğine ve oylanmasına etki etme noktasında uygunsuz davranışlar sergilediğine dair iddialar ciddîyet ve inandırıcılık arz ediyor. Bu iddialar insan haklarını savunmak ve yine bu haklara saygı gösterilmesini teşvik etmekle yükümlü bir meclisin ahlâkî bütünlüğünü ve güvenilirliğini tehlikeye atıyor."

 

Kış Oturumu – AKPM'de Yolsuzluğun İfşası ve Reddi

Mogens Jensen Anne Brasseur
Mogens Jensen (Danimarka delegasyonunun başı)  Anne Brasseur (AKPM eski Başkanı)

23 Ocak 2017 Pazartesi günü, kış oturumunun başlaması ile beraber AKPM'nin en yaşlı üyesi olarak açılışı yapan Fransız Sosyalist vekil Josette Durrieu net bir mesaj ile gündeme yön verdi:

"Ayrıca devletlerin, kurumların ve bireylerin yozlaşmasına yol açan, çok derinlere işlemiş bir fenalık olan yolsuzluğun her türlüsünü ifşa ve reddedelim. Yolsuzluk konusu, başka yerlerden daha fazla, Avrupa Konseyi'nin içinde dikkatli olunması gereken bir konu."

"Meclisimizin üyesi bazı parlamenterler görev ve faaliyetleri ile ilgili bazı işlere olmamaları gereken bir şekilde bulaşmışlar. Süren bazı davalara konu olan işlere, başka parlamenterlerin de dahil olduğu bazı durumlara karışmışlar. Böylece bir döngü oluşmuş. Bu kısır döngünün ortasında yer alan Avrupa Konseyi'nin bu duruma el koyması şart. Avrupa Konseyi'nin imajı açısından bu şüphe ve endişeleri gidermemek mümkün değil. Bizim gücümüz malî değil, askerî değil. Ordumuz yok, büyük bir maddî varlığımız da yok. Avrupa Konseyi'nin gücü ahlâkî. Biz evrensel değerleri yayan araçlar ve bu değerlerin kefiliyiz."

Durrieu sözlerine AKPM Başkanı İspanya vekili Pedro Agramunt'a dönerek devam etti:

"Acilen, bağımsız ve haricî bir soruşturma başlatılmalı. Bunu birazdan seçilerek Meclis Başkanlığı koltuğuna oturacak üyemize hitaben doğrudan söylüyorum."

Durrieu'den sonra Danimarka delegasyonunun başı ve eski bir bakan olan Mogens Jensen konuştu:

"Meclis'in ve Sayın Başkan'ın bu iddiaları incelemesi ve iki noktayı açık seçik ortaya koyması hayatî önem taşıyor: İlk olarak, AKPM'nin yolsuzluğu kabul etmeyeceği veya görmezden gelmeyeceği ve yolsuzlukla her yerde savaşacağı herkes tarafından anlaşılmalı. İkinci olarak ise AKPM üyelerine karşı ileri sürülen iddialar mutlaka araştırılmalı. AKPM'ye güvenen insanlara gönderilebilecek en mühim sinyaller bunlar."

Birleşik Avrupa Solu grubunun başı Hollanda vekili Tiny Kox fikrini şöyle dile getirdi:

"Yolsuzluk burada bulunan herkes için korkunç bir tehdit. Yolsuzluk iddiaları ile hepimizin hedefe oturtulduğunu unutmayalım ... Eğer önce kendimize çekidüzen vermezsek başkasına doğru davranmasını nasıl söyleyebiliriz?"

Avrupa Muhafazakârlar grubunun (MUH) lideri olan ve Kraliçe Viktorya'nın soyundan gelen Büyük Britanyalı muhafazakâr Ian Liddell-Grainger de görüş bildirenler arasındaydı:

"Bu teşkilat, aralarında Sir Winton Churchill'in de yer aldığı bir çok şahsiyet tarafından kuruldu. Amaç, savaştan zarar görmüş bir dizi ülke arasında bir nevî demokrasi feneri işlevini haiz bir yapı inşa etmekti … ancak yolsuzluk hayatın her alanına sızmayı başarıyor. Her birimiz kendi parlamentolarımızda bu sorunla başa çıkmanın yollarını buluyoruz. Aynısını burada da yapmalıyız. Yeter! Artık, kaçamak sözlere ve "tamam bakarız" tarzı geçiştirmelere daha fazla tahammül göstermeyelim!"

AKPM'nin eski başkanlarından liberal Anne Brasseur de üyelere hitabında aşağıdakileri vurguladı:

"Söz konusu olan sadece güvenilirliğimiz değil. 47 ülkedeki insan hakları da hedefte.  Pislikleri halının altına süpürüp, hiçbir şey yokmuş gibi davranamayız … Aksi takdirde, insanlar bize Avrupa Konseyi'nin işe yaramayan bir kurum, bir zaman kaybı olduğunu söylediği zaman şaşırmamalıyız. Ben hâlâ bu kuruma inanıyorum. Üye ülkelerin tümünde, değerlerimize, hukukun üstünlüğüne ve insan haklarına saygı duyulması için elimizden geleni yapmalıyız."

 

İsviçre, Kuzey Ülkeleri, Baltık Ülkeleri, Belçika, Hollanda ve Lüksemburg Delegasyonları

Ertesi gün, İsviçre delegasyonu Pedro Agramunt'a önemli bir mektup gönderdi:

"AKPM nezdindeki İsviçre delegasyonu, AKPM'nin birincil nitelikleri arasında yer alan ahlâkî bütünlük ve güvenilirlik hususlarında sorgulanmasına yol açan ve bir takım söyleşilerde dile getirilen suçlamalardan, yayılan bazı söylentilerden derin rahatsızlık duyuyor. Söz konusu söylentilerin yarattığı tartışmalı ortamda AKPM'nin Milano'daki hukukî sürecin sonucunu beklemesi mümkün değil. Kaldı ki bahsi geçen şüpheli durumun münferit olmadığı da anlaşılıyor. Bu bağlamda, İsviçre delegasyonu, AKPM'nin gerekli adımları atarak olaya el koymasının ve şüpheleri dağıtmasının elzem olduğuna inanıyor."

Bu mektubu takiben, Kuzey ve Baltık ülkelerinin delegasyonları devreye girdiler:

"AKPM'ye ve üyelerine yönelik, son zamanlarda gündeme gelen yolsuzluk ve çıkar çatışması isnatları Meclis'in ahlâkî bütünlüğüne ve güvenilirliğine zarar veriyor. Söz konusu suçlamalar münferit bir olay ile ilgili değil. AKPM'nin somut bir şekilde harekete geçerek şeffaf ve bağımsız bir soruşturma için düğmeye basması şart…Bu nedenlerle, Kuzey ve Baltık ülkeleri delegasyonları olarak Başkanlık Bürosu'nu acilen bağımsız ve haricî bir soruşturma başlatmaya davet ediyoruz."

Yukarıdakileri Belçika, Hollanda ve Lüksemburg delegasyonlarının açıklamaları takip etti.

 

Ahlâkî Bütünlük İçin Omtzigt – Schwabe Girişimi

Pieter Omtzigt Frank Schwabe
Pieter Omtzigt (Hollanda) – Frank Schwabe (Almanya)

25 Ocak Çarşamba günü, Hollandalı vekil Pieter Omtzig (AHP) ve Alman vekil Frank Schwabe (Sosyal Demokrat, SOS) öncülüğündeki bir heyet ezberleri bozan bir bildiri yayınladı. Heyet bir yandan AKPM'yi iki somut adım atmaya çağırdı; öbür yandan tüm siyasî grupların üyelerinden bu çağrıya destek istedi:

"Biz, aşağıda imzası bulunan Parlamenterler Meclisi üyeleri Meclis'in aşağıdakileri yapması gerektiğine inanıyoruz:

1. Son yıllarda Meclis'in çalışmalarını etkilemek amacı ile gerçkleştiği iddia edilen yolsuzluk veya uygunsuz davranışları tespit için, vakit kaybetmeksizin, haricî, tamamen bağımsız ve tarafsız bir soruşturma başlatmak; bu bağlamda, 2013 Ocak ayında vuku bulan Azerbaycan'daki siyasî mahkûmlara dair oylamayı özellikle incelemek; ilgili soruşturmanın sonuçlarını doğrudan Meclis ve kamuoyu ile paylaşmak;

2. AKPM Davranış Kuralları'nı, Yolsuzluğa Karşı Devletler Grubu (GRECO) tarafından belirlenen uluslararası en iyi uygulama ve tavsiyelere uyumlu bir şekilde takviye etmek; Meclis'e bağlı, daimî ve bağımsız bir mekanizma tarafından söz konusu standartların denetlemesini ve hayata geçirilmesini sağlamak."

Birkaç saat içerisinde aralarında AKPM'nin eski başkanlarından Jean Claude Mignon (AHP - Fransa) ve Muhafazakâr, Sosyalist ve Liberal grupların başkanlarının da bulunduğu 25 ülkeden 64 vekil (Birleşik Krallık: 7; Lüksemburg, İsveç, Hollanda: 5; İsviçre Fransa, Almanya: 4; Finlandiya, Yunanistan, Norveç: 3)  yukarıdaki metni imzaladı. İmzalayanların 29'u Sosyalist (ve Yeşiller), 15'i AHP, 10'u Birleşik Avrupa Solu (BAS), 9'u Avrupa Liberal ve Demokratlar İttifakı (ALDİ), 1'i de Avrupalı Muhafazakârlar üyesi. Şu ana kadar imzacılar arasında İspanya, Polonya ve Türkiye'den vekil bulunmuyor. İtalya'dan ise bir kişi var.

Nisan'a kadar bu bildiriye kaç kişi katılacak? Kimler muhalif kalacak?

AKPM, Yazılı Bildiri, Sayı 624 - Belge 14256, Parlamenterler Meclisi Ahlâkî Bütünlük, 25 Ocak 2017

 

 

Agramunt'un Cevabı: "Kabahat STKların"

Pedro Agramunt Jordi Xucla
Pedro Agramunt ve Jordi Xucla: AKPM'de yolsuzluk ve haysiyet

10 yılı aşkın bir süredir Azerbaycan rejimine en üst düzeyde destek sağlayan, AKPM Başkanı Pedro Agramunt, her yönden gelen ciddî harekete geçme çağrıları karşısında yıllardır izlediği yoldan şaşmamayı tercih ederek, AKPM üyelerinin safları sıklaştırması gerektiğine vurgu yaptı. Oturumun ilk günü tavrını belli eden Agramunt, yolsuzluk ile ilgili tartışmaları bir "haysiyet" sorunu olarak tanımladı:

"Meclis Başkanı olarak ne bu kurumun ne de bu kurumun üyelerinin haysiyetine gölge  düşürülmesine izin veremem. Bu Meclis'in, bazılarının rakip veya düşman addettiği devletlere karşı bir mücadele zemini şeklinde, yanlış kullanılmasına izin veremem. Bir oylamanın sonucundan memnun olmayanların düzenlediği nefret kampanyalarına, sözlü saldırılara, şantaja, baskılara izin veremem…Bir kişinin haysiyet ve itibârına hukuka aykırı saldırılar mahkeme huzurunda kanıtlanmaya muhtaçtır ve ilgili lehine savunma hakkı doğurur."

AKPM'de uzun zamandır Azerbaycan savunuculuğu yapan bir başka İspanyol vekil, ALDİ grubunun başında bulunan Jordi Xucla da Agramunt ile aynı tondan devam etti:

"Bizler siyasetçiyiz. Konuya sadece hukukî açıdan bakmakla mükellef değiliz. Bu kurumun haysiyet ve imajını korumamız gerekir. Bu nedenle, karalama kampanyaları ile mücadele etmeliyiz."

Axel Fischer
Axel Fischer, AKPM'deki AHP grubu başkanı

25 Ocak günü iki İspanyol vekile bir de Alman vekil eklendi: AHP grubu başkanı koltuğunda Luca Volonte ve Pedro Agramunt'un halefi olan Axel Fischer. Alman Hristiyan Demokrat vekil Fischer, Agramunt'a bir mektup yazarak, olaylara karışan vekillerin değil, konuyu gündeme getiren STKların soruşturulmasını talep etti:

"Parlamenterler Meclisi'nin eski ve yeni tüm üyelerinin Meclis kurallarına uymalarını... herhangi bir STK ile işbirliğine girmeden önce, söz konusu STK tarafından yapılan çalışmalar, güdülen amaçlar ve alınan mâlî destekler hakkında bilgi edinmelerini bekliyoruz ... Yürülükteki Meclis Kural ve Prosedürleri'nin ve diğer tüm Davranış Kuralları'nın bu doğrultuda gözden geçirilerek gerektiği takdirde etkili bir şekilde yanıt verilebilecek hale getirilmesini istiyoruz. Sayın Başkan, yolsuzluğa sıfır tolerans gösterilmesi gerektiğine dayir [orijinal metinde hatalı]  yaklaşımımızı tekrar hatırlatırız."

Tam Donald Trump'lık bir cevap! Fischer'e göre, AKPM açısından sorun, Meclisin üyesi iken para aldığını televizyonda kabul eden Luca Volonte'nin davranışı değil! Hatta yolsuzlukla mücadele için güvenilir bir çerçevenin yokluğu da değil! Sorun, ESI, Uluslararası Af Örgütü ve Uluslararası Şeffaflık Örgütü gibi STKların yürüttüğü çalışmalar!

Axel Fischer (Germany) letter: who is to blame?
Axel Fischer'in (Almanya) mektubu: Kabahat kimin?

 

AKPM Tercih Yapmalı– Nisan Ayında Bir Hesaplaşma mı Yaşanacak?

Neticede, AKPM genel kurulunda ve koridorlarında günlerce süren yoğun tartışmalardan sonra bugün geldiğimiz noktada AKPM üyelerinin önünde iki seçenek belirmiş vaziyette. Birinci seçenek, Ahlâkî Bütünlük Bildirisi'ni imzalayarak haricî ve ciddî bir soruşturma yapılmasını ve utandırıcı boyuttaki zayıflığı aşikâr Davranış Kuralları'nın gözden geçirilmesini desteklemek. Böylece hayatî önemi olan bir kurum için ahlâkî arınma ve güvenilirliği yeniden ihdasa imkân vermek.

İkinci seçenek ise Agramunt'un yolundan giderek yolsuzlukla mücadelenin önemine işaret edenlere "mâlî desteğini muhakkak Ermenilerden sağladıkları" şeklinde iddialar ileri sürerek ciddî soruşturma taleplerini gözardı etmek.

AKPM'de çoğunluğun tercihi ne olacak? Cevabı Nisan ayındaki oturuma kadar geçecek haftalarda öğreneceğiz.

Saygılarımla,

 

Gerald Knaus

Claude Mignon Tobias Billstrom
EPP members for integrity: former PACE president Claude Mignon (France)
and Tobias Billstrom (Sweden)

 

Signatories of the Declaration on Integrity so far:

Mr Pieter OMTZIGT, Netherlands, EPP/CD;
Mr Claude ADAM, Luxembourg, SOC;
Lord Donald ANDERSON, United Kingdom, SOC;
Ms Sirkka-Liisa ANTTILA, Finland, ALDE;
Mr Volodymyr ARIEV, Ukraine, EPP/CD;
Mr Tobias BILLSTRÖM, Sweden, EPP/CD;
Ms Anne BRASSEUR, Luxembourg, ALDE;
Mr Roland Rino BÜCHEL, Switzerland, ALDE;
Ms Valentina BULIGA, Republic of Moldova, SOC;
Ms Anastasia CHRISTODOULOPOULOU, Greece, UEL;
Ms Lise CHRISTOFFERSEN, Norway, SOC;
Mr Boriss CILEVIČS, Latvia, SOC;
Mr Raphaël COMTE, Switzerland, ALDE;
Mr Titus CORLĂŢEAN, Romania, SOC;
Mr Yves CRUCHTEN, Luxembourg, SOC;
Ms Josette DURRIEU, France, SOC;
Lord George FOULKES, United Kingdom, SOC;
Ms Annette GROTH, Germany, UEL;
Mr Alfred HEER, Switzerland, ALDE;
Ms Gabriela HEINRICH, Germany, SOC;
Ms Françoise HETTO-GAASCH, Luxembourg, EPP/CD;
Mr Andrej HUNKO, Germany, UEL;
Ms Susanna HUOVINEN, Finland, SOC;
Ms Eva-Lena JANSSON, Sweden, SOC;
Mr Mogens JENSEN, Denmark, SOC;
Ms Kristin Ørmen JOHNSEN, Norway, EPP/CD;
Ms Lotta JOHNSSON FORNARVE, Sweden, UEL;
Ms Anne KALMARI, Finland, ALDE;
Mr Giorgi KANDELAKI, Georgia, EPP/CD;
Mr Niklas KARLSSON, Sweden, SOC;
Ms Ioanneta KAVVADIA, Greece, UEL;
Ms Elvira KOVÁCS, Serbia, EPP/CD;
Mr Tiny KOX, Netherlands, UEL;
Mr Eerik-Niiles KROSS, Estonia, ALDE;
Mr Georgios KYRITSIS, Greece, UEL;
Ms Yuliya L OVOCHKINA, Ukraine, SOC;
Mr Pierre-Yves LE BORGN', France, SOC;
Mr Ian LIDDELL-GRAINGER, United Kingdom, EC;
Mr Filippo LOMBARDI, Switzerland, EPP/CD;
Mr George LOUCAIDES, Cyprus, UEL;
Ms Kerstin LUNDGREN, Sweden, ALDE;
Mr Philippe MAHOUX, Belgium, SOC;
Sir Alan MEALE, United Kingdom, SOC;
Ms Martine MERGEN, Luxembourg, EPP/CD;
Mr Jean-Claude MIGNON, France, EPP/CD;
Ms Marianne MIKKO, Estonia, SOC;
Mr Rónán MULLEN, Ireland, EPP/CD;
Mr Zsolt NÉMETH, Hungary, EPP/CD;
Mr Michele NICOLETTI, Italy, SOC;
Ms Ria OOMEN-RUIJTEN, Netherlands, EPP/CD;
Mr Henk OVERBEEK, Netherlands, UEL;
Mr Martin POLIAČIK, Slovak Republic, ALDE;
Mr John PRESCOTT, United Kingdom, SOC;
Mr René ROUQUET, France, SOC;
Mr Stefan SCHENNACH, Austria, SOC;
Ms Ingjerd SCHOU, Norway, EPP/CD;
Mr Nico SCHRIJVER, Netherlands, SOC;
Mr Frank SCHWABE, Germany, SOC;
Ms Petra De SUTTER, Belgium, SOC;
Mr Imre VEJKEY, Hungary, EPP/CD;
Mr Nikolaj VILLUMSEN, Denmark, UEL;
Mr Phil WILSON, United Kingdom, SOC;
Dame Rosie WINTERTON, United Kingdom, SOC;
Ms Gisela WURM, Austria, SOC

 

Further reading on Caviar Diplomacy